5. Sociaal domein

5.3 Inkomensregelingen en participatie

In de Programmabegroting 2022 vindt u een toelichting op onderstaande doelstellingen.

Participatiewet (inclusief IOAZ, IOAW en BBZ en loonkostensubsidies)
Het bestand reguliere bijstand en IOAW (Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers) is in 2022 gedaald. De daling komt door een combinatie van factoren: de uitstroom naar kansrijke sectoren, goede werkgelegenheid, verhuizingen, het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd en overlijden.

De regeling voor de loonkostensubsidie wordt goed gebruikt, waardoor bijstandsgerechtigden met een beperking makkelijker een werkplek vinden bij een werkgever. Een deel van hun loonsom wordt gecompenseerd via de loonkomstensubsidie, afhankelijk van hun arbeidscapaciteit.

Bijstandsbesluit zelfstandigen (Bbz)
Het Bijstandsbesluit zelfstandigen (Bbz) wordt uitgevoerd door het Bureau Zelfstandigen Fryslân (BZF).
Ook na het tweede kwartaal zien we nog geen toename van het aantal aanvragen, nadat de corona maatregelen door het Rijk zijn stopgezet.

Begeleiding van inwoners naar duurzaam, betaald werk (Pastiel)
We zien dat voor bemiddeling  van deze doelgroep naar werk meer tijd nodig is om een plaatsing te kunnen realiseren. Op deze behoefte spelen we in en dit heeft er vooral mee te maken dat bij een bepaalde groep meer aandacht en specifieke begeleiding nodig is.

Het sociaal activeren van inwoners (De Wurkjouwer)
In eerste instantie liep de instroom loopt achter op de taakstelling. Hier is actie opgezet door de gemeente, Pastiel en De Wurkjouwer. Hierdoor zien we de instroom toenemen en de verwachting is dat we eind dit jaar op de taakstelling zitten. Tijdens de coronacrisis zijn minder trajecten opgestart inmiddels loopt dit weer goed.

Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
De uitvoering van de (oude) Wsw binnen de NV Empatec wordt meegenomen in de doorontwikkeling richting Werkleerbedrijf inclusief de re-integratie onderdelen Pastiel en De Wurkjouwer. Er is een plan van aanpak voor het implementatieplan van de businesscase opgesteld. Inmiddels zijn we aan de slag met het implementatieplan in nauwe samenwerking met Empatec en de gemeenten. Naast dit traject loopt de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West, dit zal in twee fasen plaatsvinden.

Leefgeld Oekraïne
Op 1 april 2022 is de regeling opvang ontheemden Oekraïne in werking getreden (hierna: regeling). In deze regeling is ook het onderwerp ‘leefgeld’ opgenomen. Vluchtelingen uit Oekraïne, zowel volwassenen als kinderen, die in de gemeente verblijven hebben recht op leefgeld. Als er inkomsten uit arbeid zijn bestaat er in beginsel geen recht op het leefgeld.

De energietoeslag 2022
In 2022 is gestart met het uitbetalen van de eenmalige energietoeslag 2022. Inwoners met een algemene bijstandsuitkering op grond van de Participatiewet of een AIO-aanvulling van de SVB hebben de eenmalige energietoeslag 2022 ambtshalve ontvangen. Inwoners met een inkomen tot 120% van de netto bijstandsnorm kunnen de energietoeslag 2022 via een aanvraagformulier tot 1 april 2023 aanvragen. In 2022 hebben 1943 huishoudens de eenmalige energietoeslag 2022 ontvangen.  

Studietoeslag
De regeling studietoeslag is per 1 april 2022 gewijzigd. De individuele studietoeslag was een vorm van bijzondere bijstand. Door de wijzigingen in de regeling studietoeslag is de studietoeslag vanaf 1 april geen bijzondere bijstand meer, maar een aparte inkomensvoorziening. De kosten die vanaf 1 april 2022 zijn gemaakt worden verantwoord via de reguliere P&C-cyclus. Per 2023 wordt er een begrotingsaanvraag ingediend voor deze gelden.

Armoedebestrijding en bijzondere bijstand
Eén van de pijlers van het armoede beleid is het versterken van de samenwerking tussen netwerkpartners. In het platform ‘Samen tegen armoede en schulden’ zitten onder andere vertegenwoordigers van  Leergeld Zuidwest Friesland, de Voedselbank, de Kear, kerken, leger des Heils, Humanitas en vluchtelingenwerk. In het platform worden ervaringen gedeeld, samenwerking gezocht en projecten voorbereid en uitgevoerd. Met het leger des Heils en enkele scholen is in 2022 een pilot van het Rode kruis gestart om aan kinderen, die anders geen ontbijt krijgen, een ontbijttas te geven. De pilot wordt geëvalueerd en krijgt afhankelijk van de resultaten en beschikbaarheid van middelen mogelijk een vervolg.

Kindpakket
Ongeveer 800 kinderen in onze gemeente groeien op in een huishoudens met een inkomen tot 120% van de geldende bijstandsnorm. Met de subsidie aan Sam&, Leergeld en het jeugdfonds sport en cultuur zorgen wij ervoor dat ze mee kunnen doen, met de zwemles, onderwijs of een lidmaatschap van een sport- of cultuurvereniging.  

Voedselbanken
Ongeveer 100 huishoudens maakten in 2022 gebruik van de voedselbank in Lemmer, Balk en Joure. Het aantal aanmeldingen bij de voedselbanken steeg met name het laatste kwartaal. Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van de voedselbanken zit nog onder het niveau van 2020 en de uitbraak van corona. Met de inzet en donaties van particulieren en bedrijven en subsidie van de gemeente maakt de voedselbank een wezenlijk verschil voor deze huishoudens.

Collectieve ziektekostenverzekering de AV Frieso
Met het bieden van de collectieve ziektekostenverzekering de AV Frieso zorgen wij ervoor dat ruim 1000 inwoners zich adequaat kunnen verzekeren. Voor deze groep inwoners met een laag inkomen en hoge zorgkosten is het een effectieve maatregel om hun zorgkosten te kunnen betalen.

Minima
Met de minimabijdrage zorgen we voor dat inwoners met een laag inkomen mee kunnen blijven doen. De bijdrage voor maatschappelijke participatie helpt om dit toegankelijk te houden bij de groep die een inkomen heeft tot 110% van de geldende bijstandsnorm. Bij de minimabijdrage krijgen inwoners een lidmaatschap in natura van de bibliotheek. Uit de cijfers van de bibliotheek blijkt dat meer dan 50 minima hun bibliotheekabonnement daadwerkelijk hebben geactiveerd. Samen met de bibliotheek stimuleren we maatschappelijke participatie, persoonlijke ontwikkeling en willen we laaggeletterdheid tegengaan. In de bibliotheek kunnen inwoners ondersteuning krijgen bij het digitaal aanvragen van regelingen en toeslagen. Het stimuleren van het benutten van toeslagen en gemeentelijke regelingen doen we door het project de voorzieningenwijzer. Een huishouden krijgt dan advies op maat waarin aangegeven staat hoeveel er kan worden bespaard en ontvangen.

Bijzondere bijstand
In 2022 hebben 675 huishoudens bijzondere bijstand of een minimabijdrage toegekend gekregen. Bewindvoerders helpen 152 huishoudens en hebben (tijdelijk) de financiën overgenomen waarbij de gemeente de kosten vergoedde. Het aantal inwoners dat individuele inkomenstoeslag ontving in 2022 daalde voor het eerst sinds 2017 onder de 400. Dit is een daling van 11% ten opzicht van 2021. Dit kan worden verklaard door de resultaten bij de re-integratietrajecten en door een gunstige arbeidsmarkt. Bij het aantal toekenningen bijzondere bijstand voor de kosten van woninginrichting zien we de grootste stijging. 27 huishoudens ontvingen bijzondere bijstand ten opzichte van 17 huishoudens in 2021. De verklaring komt door de stijging van de toekenningen aan statushouders in verband met de verhoogde taakstelling huisvesting statushouders.

Schuldhulpverlening
Het aantal inwoners dat met een schuldregeling hun problematische schuld oplost daalde. Deze daling kan worden verklaard doordat inwoners zich sneller wenden tot de gemeente voor hulp. De inwoners komen door vroegsignalering eerder bij ons in beeld waardoor het geven van informatie en advies voldoende is om de inwoner te helpen. Het is dan niet nodig om budgetbeheer of een schuldregeling in te zetten. Dat inwoners zich eerder bij ons melden kan ook te maken hebben met het feit dat er in het nieuws veel wordt gesproken over hoge energieprijzen en moeilijk kunnen rondkomen. Hierdoor wordt de drempel, die inwoners mogelijk ervaren, om hulp te zoeken lager. Ook zijn we in 2022 beter zichtbaar voor de inwoners. We hebben meerdere informatiebijeenkomsten gehouden in samenwerking met de huurdersverenigingen. Deze zijn zeer positief ontvangen. De campagne ‘Kom in actie bij geldzorgen’ is gericht op het voorkomen van geldproblemen bij onze inwoners. Ook de verbeterde informatietegel armoede en schulden op de website heeft aan de zichtbaarheid bijgedragen. Bij ons nazorgtraject nemen we drie maanden na de beëindiging contact op met de inwoner en vragen we hoe het gaat. Als er dan nog hulp nodig is, wordt die geboden.

Inburgering en huisvesting statushouders
Per 1 januari 2022 is de Wet inburgering 2021 in werking getreden. Het inburgeringsstelsel is veranderd, waardoor gemeenten een belangrijke rol krijgen bij de begeleiding van nieuwkomers die inburgeringsplichtig zijn. Gemeenten zijn verantwoordelijk om statushouders een sluitend inburgeringsaanbod te doen. De gemeente Leeuwarden heeft namens de Friese gemeenten de aanbesteding verzorgd. De inburgeringswet is ingeregeld en wordt conform de afspraken uitgevoerd, zodat alle inburgeraars een passen aanbod ontvangen.

Taakstelling huisvesting statushouders
Vlak voor de vakantieperiode hebben alle gemeenten een versnelde taakstelling opgelegd gekregen, omdat de opvangcentra van het COA overvol zaten. In de vakantieperiode is het gelukt om aan deze versnelde taakstelling te voldoen. Onze gemeente heeft de complimenten van het COA ontvangen door de snelle acties die zijn uitgezet. We hebben voor het jaar 2022 aan de taakstelling voldaan.